Ψυχική Υγεία στην Εργασία: Όταν το πρόβλημα δεν είναι το workload

Γράφει η Μαρία Αγελαδά, HR Manager & Workplace Storyteller

Κάθε χρόνο, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας, μιλάμε λίγο περισσότερο για το wellbeing στην εργασία. Για το άγχος, το burnout, το αυξημένο workload, το work-life balance. Και ευτυχώς, γιατί πριν από μερικά χρόνια πολλές από αυτές τις συζητήσεις δύσκολα έβγαιναν έξω από κλειστές πόρτες.

Υπάρχει όμως μια πλευρά που ίσως συζητάμε λιγότερο.

Τι γίνεται όταν δεν μας εξαντλεί η ίδια η δουλειά, αλλά το περιβάλλον μέσα στο οποίο την κάνουμε;

Η Έρευνα για την Ψυχική Υγεία & Ευεξία των εργαζομένων στην Ελλάδα 2025 των EY Ελλάδος, Hellas EAP και ΕΚΠΑ έχει ένα εύρημα που προσωπικά βρίσκω ιδιαίτερα ενδιαφέρον: το 79% των εργαζομένων δηλώνει ότι νοιάζεται πλέον περισσότερο για την ψυχική του υγεία. Μόλις το 21%, όμως, πιστεύει ότι ο οργανισμός στον οποίο εργάζεται φροντίζει πραγματικά γι’ αυτήν.

Το χάσμα είναι μεγάλο. Και ίσως μας λέει κάτι για το πώς αντιλαμβανόμαστε τελικά το wellbeing μέσα στις επιχειρήσεις.

Δεν φταίει πάντα το workload

Ας ξεκαθαρίσουμε κάτι: ένας απαιτητικός manager δεν είναι απαραίτητα ένας κακός manager. Ένα δύσκολο feedback δεν είναι bullying και μια έντονη διαφωνία δεν είναι mobbing. Η δουλειά έχει πίεση, απαιτήσεις, συγκρούσεις και δύσκολες ημέρες. Αυτά είναι μέρος της πραγματικότητας.

Το θέμα αρχίζει όταν κάποιες συμπεριφορές παύουν να είναι περιστασιακές και γίνονται μοτίβο. Η απαξίωση, ο αποκλεισμός, η συνεχής αμφισβήτηση ή ένα περιβάλλον στο οποίο κάποιος αρχίζει να σκέφτεται δύο φορές αν πρέπει να μιλήσει ή να εκφράσει διαφορετική άποψη μπορούν, με τον χρόνο, να επηρεάσουν σημαντικά την εργασιακή του καθημερινότητα.

Δεν είναι τυχαίο ότι το 32% των εργαζομένων που συμμετείχαν στην έρευνα αναφέρει ότι έχει βιώσει κάποια μορφή παρενόχλησης στον εργασιακό χώρο τα τελευταία δύο χρόνια και ότι αυτή έχει επηρεάσει την ψυχική του υγεία.

Ένας στους τρεις. Δύσκολα το προσπερνάς.

Και κάποια στιγμή η δουλειά έρχεται μαζί μας στο σπίτι

Το 66% των εργαζομένων δηλώνει ότι το εργασιακό στρες επηρεάζει την προσωπική του ζωή και το 55% ότι βιώνει burnout. Μόλις το 36% καταφέρνει να σταματήσει να σκέφτεται τη δουλειά όταν αυτή τελειώνει.

Δεν χρειάζεται πάντα να συμβεί κάτι δραματικό για να καταλάβουμε ότι υπάρχει πρόβλημα. Μπορεί να είναι η μόνιμη κούραση, ο εκνευρισμός, η δυσκολία συγκέντρωσης, ο κακός ύπνος. Ή το άγχος της Κυριακής επειδή πλησιάζει η Δευτέρα.

Και κάπου εκεί ακούγεται συχνά η λέξη resilience. Πώς θα γίνουμε πιο ανθεκτικοί, πώς θα διαχειριστούμε καλύτερα το στρες, πώς θα βάλουμε όρια.

Όλα χρήσιμα. Υπάρχει όμως και μια άλλη ερώτηση: τι ακριβώς ζητάμε από τους ανθρώπους να αντέξουν;

Wellbeing δεν είναι μόνο benefits

Τα τελευταία χρόνια πολλές επιχειρήσεις έχουν κάνει σημαντικά βήματα. Employee Assistance Programs, ψυχολογική υποστήριξη, wellbeing days, webinars, mindfulness, δράσεις για τη σωματική και ψυχική υγεία. Και καλώς τα έχουν κάνει.

Αλλά ας μην μπερδεύουμε το wellbeing με μια λίστα παροχών.

Ένα πρόγραμμα wellbeing δεν μπορεί από μόνο του να αντιμετωπίσει δυσλειτουργικές συμπεριφορές μέσα σε μια ομάδα. Ένα πρόγραμμα ψυχολογικής υποστήριξης δεν αρκεί αν οι άνθρωποι δεν αισθάνονται άνετα να εκφράσουν έναν προβληματισμό. Και οι δράσεις mindfulness έχουν σαφώς τη θέση τους, αλλά χρειάζεται να συνοδεύονται από ένα περιβάλλον που ενθαρρύνει τον σεβασμό, τον διάλογο και την έγκαιρη αντιμετώπιση προβληματικών συμπεριφορών.

Οι εργαζόμενοι φαίνεται να ζητούν κάτι περισσότερο. Το 79% θεωρεί σημαντικό ο προϊστάμενός του να είναι κατάλληλα εκπαιδευμένος ώστε να μπορεί να προσφέρει μια πρώτη υποστήριξη σε θέματα ψυχικής υγείας.

Και εδώ, κατά τη γνώμη μου, βρίσκεται ένα μεγάλο μέρος της ευθύνης του HR και της ηγεσίας. Όχι να γίνουν ψυχολόγοι. Ούτε να προσπαθούν να «διαγνώσουν» τους ανθρώπους τους. Αλλά να δημιουργήσουν ένα περιβάλλον όπου οι managers ξέρουν να ακούν, οι συμπεριφορές έχουν όρια, υπάρχουν ασφαλείς τρόποι να αναφερθεί ένα πρόβλημα και, όταν κάποιος τελικά μιλήσει, κάτι πραγματικά συμβαίνει.

Ίσως λοιπόν, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας, αξίζει να αλλάξουμε λίγο την ερώτηση. Όχι μόνο «τι κάνουμε για την ψυχική υγεία των ανθρώπων μας;», αλλά και «υπάρχει κάτι στον τρόπο που δουλεύουμε, διοικούμε και συνεργαζόμαστε που την επιβαρύνει;»

Γιατί ένα πραγματικά υγιές εργασιακό περιβάλλον δεν μαθαίνει απλώς στους ανθρώπους του να αντέχουν περισσότερο.

Φροντίζει να μη χρειάζεται να αντέχουν τα πάντα.

Πηγή: Έρευνα για την Ψυχική Υγεία & Ευεξία των εργαζομένων στην Ελλάδα 2025, EY Ελλάδος, Hellas EAP & Εργαστήριο Πειραματικής Ψυχολογίας ΕΚΠΑ.