Δεν είναι όλα «τραύμα», μερικοί άνθρωποι απλώς φέρονται άσχημα

Έχω αρχίσει να πιστεύω ότι, αν συνεχίσουμε έτσι, σε λίγο δεν θα μπορούμε να πούμε ότι κάποιος μας φέρθηκε απαράδεκτα χωρίς προηγουμένως να έχουμε εξετάσει το οικογενειακό του ιστορικό, το attachment style του και, ενδεχομένως, τη θέση του Ερμή την ημέρα που γεννήθηκε.

Κάποτε λέγαμε «μου φέρθηκε άσχημα». Σήμερα λέμε «ίσως έχει ανεπεξέργαστο τραύμα», «μάλλον είναι avoidant», «πιθανότατα δυσκολεύεται να συνδεθεί συναισθηματικά». Πότε αποκτήσαμε όλοι μας ντοκτορά στη ψυχολογία δε ξέρω, αυτό που σίγουρα όμως ξέρω είναι ότι απλά δε χρειάζεται. Τι; Να δικαιολογούμε τα άπαντα λες και αυτή είναι η δουλειά μας. Συγνώμη, αλλά αυτό δε με πληρώνει (και κοστίζει και ακριβά), οπότε… not.-

Μην παρεξηγηθώ. Πιστεύω βαθιά στην αξία της αυτογνωσίας, της ψυχοθεραπείας και της κατανόησης της ανθρώπινης συμπεριφοράς. Απλώς αναρωτιέμαι πότε ακριβώς αρχίσαμε να χρησιμοποιούμε την ψυχολογική ορολογία σαν ένα τεράστιο συγχωροχάρτι.

Δεν χρειάζεται να καταλάβω τα πάντα για να καταλάβω ότι πληγώθηκα

Θυμάμαι μια συζήτηση με μια γυναίκα που μου περιέγραφε μια σχέση στην οποία ένιωθε διαρκώς ότι έπρεπε να δικαιολογεί τον άλλον. Εκείνος εξαφανιζόταν για ημέρες, ακύρωνε τελευταία στιγμή, απέφευγε τις δύσκολες συζητήσεις αλλά κατά τα άλλα “τη νοιαζόταν πραγματικά” και την αποκαλούσε “υπερβολική” όταν πήγαινε να του ξεκινήσει κουβέντα. Κι εκείνη… είχε πάντα μια εξήγηση.

«Έχει περάσει δύσκολα».
«Δεν έχει μάθει να εκφράζεται».
«Φοβάται την οικειότητα».

Τη ρώτησα κάτι πολύ απλό: «Και εσύ; Πώς είσαι μέσα σε όλο αυτό;». Σταμάτησε για λίγο. Είναι εντυπωσιακό πόσο χρόνο μπορούμε να αφιερώσουμε στην κατανόηση ενός άλλου ανθρώπου και πόσο εύκολα ξεχνάμε να αναρωτηθούμε τι συμβαίνει σε εμάς.

Και το λέω γιατί έχω υπάρξει κι εγώ εκεί. Να προσπαθώ να βρω την εξήγηση πίσω από μια συμπεριφορά, να αναλύω τις προθέσεις, να δίνω δεύτερες και τρίτες ευκαιρίες. Λες και, αν καταλάβαινα αρκετά καλά το γιατί, θα άλλαζε με κάποιον μαγικό τρόπο το τι είχε συμβεί. Δεν άλλαζε.

Η εξήγηση δεν είναι αθώωση

Φυσικά και οι εμπειρίες μας επηρεάζουν τον τρόπο που σχετιζόμαστε. Κουβαλάμε φόβους, ανασφάλειες, απογοητεύσεις. Αλλά υπάρχει τεράστια διαφορά ανάμεσα στο «καταλαβαίνω γιατί συμπεριφέρεσαι έτσι» και στο «οφείλω να ανέχομαι αυτή τη συμπεριφορά».

Και, μεταξύ μας, πότε έγινε τόσο περίπλοκο το αυτονόητο;

Η φίλη που σε μειώνει μπροστά σε κόσμο μπορεί να έχει τις ανασφάλειές της. Ο σύντροφος που σε αγνοεί μπορεί να δυσκολεύεται με την οικειότητα. Ο συνεργάτης που σου μιλάει υποτιμητικά μπορεί να έχει μια πραγματικά απαίσια ημέρα.

Ωραία. Κι εγώ μπορεί να έχω μια απαίσια εβδομάδα. Δεν θεωρώ ότι μου δίνει το δικαίωμα να φέρομαι όπως μου κατέβει.

Έχω την αίσθηση ότι έχουμε γίνει εξαιρετικοί στο να αναγνωρίζουμε τα red flags, αλλά όχι πάντα εξίσου πρόθυμοι να παραδεχτούμε τι σημαίνουν όταν τα συναντάμε στους δικούς μας ανθρώπους.

Λιγότερη ανάλυση, περισσότερη ευθύνη

Όσο μεγαλώνω, εκτιμώ όλο και περισσότερο τους ανθρώπους που μπορούν να πουν «έκανα λάθος». Τόσο απλά. Χωρίς αστερίσκους, χωρίς δεκαπέντε δικαιολογίες, χωρίς να χρειαστεί να τους εξηγήσεις γιατί μια συγγνώμη που ακολουθείται από την ίδια συμπεριφορά έχει περιορισμένη αξία.

Δεν ζητάω τελειότητα. Για μένα, ζητάω το αυτονόητο. Έχω κάνει λάθη, έχω υπάρξει άδικη και, πιθανότατα, θα ξανακάνω λάθη. Αυτό που με ενδιαφέρει είναι τι κάνουμε μετά. Αν αναγνωρίζουμε την ευθύνη μας ή αν περιμένουμε από τους άλλους να γίνουν λίγο πιο υπομονετικοί, λίγο πιο ανεκτικοί, λίγο πιο… μπιπ.

Κι αν υπάρχει κάτι που έχω αποφασίσει να μη συνεχίσω να κάνω, είναι να μετατρέπω κάθε συμπεριφορά που με πληγώνει σε προσωπική μου αποστολή κατανόησης. Φίλε, όχι. Το έκανα για χρόνια, γιατί προφανώς κι εγώ κάποια ψευδαίσθηση κέρδιζα από αυτό, αλλά δεν ωφελεί και όπως έγραψα και παραπάνω μπορεί να κοστίσει κι εξαιρετικά ακριβά.

Θέλω να ακούω τους ανθρώπους. Να γνωρίζω τις ιστορίες τους, να τους δίνω χώρο, να μη βιάζομαι να κρίνω. Αλλά θέλω να υπάρχει χώρος και για τη δική μου ιστορία μέσα σε αυτή τη σχέση.

Γιατί μπορεί να μην ξέρω όλα όσα σου έχουν συμβεί. Ξέρω, όμως, τι συμβαίνει όταν είμαστε μαζί.

Και κάποια στιγμή, αντί να αναρωτιέμαι γιατί μου φέρεσαι έτσι, προτιμώ να αναρωτηθώ γιατί εξακολουθώ να το δικαιολογώ.